تبلیغات
اقتصاد بازرگانی - عوامل مؤثر بر توانمند سازى تعاونى ها
چهارشنبه 24 فروردین 1390

عوامل مؤثر بر توانمند سازى تعاونى ها

• نوشته شده توسط: ئاسو

امروزه تعاون اهرم مناسبى براى توسعه اقتصادى و اجتماعى به شمار مى رود كه مى تواند در بهره ورى بهینه از شرایط زندگى، كار و تولید و ارتقاى سطح درآمد و وضعیت اجتماعى جامعه مؤثر باشد. تجربه كشورهاى توسعه یافته نشان مى دهد تعاونى ها بهترین سازمان هایى هستند كه موفق شده اند اسباب تجمع نیروهاى پراكنده و متفرق و در عین حال با استعداد و با انگیزه را فراهم سازد.
استفاده بهینه و توانمندسازى بخش هاى اقتصادى هدف اصلى است. در این میان با توجه به اهمیت بخش تعاون در اقتصاد ایران، از دیدگاه مبانى نظرى و قابلیت هاى بالقوه این بخش، عوامل مؤثر و راه هاى فعال سازى این ظرفیت بیش از پیش اهمیت یافته است كه در زیر به بررسى اجمالى برخى از آنها مى پردازیم.

مدیریت و نقش آن

براساس قانون تعاونى، رهبرى تشكیلات تعاونى برعهده هیأت مدیره و مدیریت این شركت ها بر عهده مدیر عامل و سایر مدیران اجرایى است. از آنجا كه تعامل اعضا و دموكراسى از مهمترین جنبه هاى كلیدى فعالیت هاى تعاونى محسوب مى شود، ایجاد و شكل گیرى اصل مدیریت تعاون، شركت هاى تعاونى را قادر مى سازد به طور حرفه اى به فعالیت بپردازند. مدیریت مشاركتى از طریق به كارگیرى سیستم هاى غیر متمركز در شكوفایى استعدادها و خلاقیت ذهنى كاركنان بسیار مؤثر است. این سبك از مدیریت براى بهبود كیفیت بوده و بزرگترین عامل ترقى در سازمان تلقى مى شود كه همراه با افزایش بازدهى و كاهش هزینه است. مشاركت در مدیریت تعاونى ها باعث مى شود كاركنان نه تنها وظایفشان را بشناسند بلكه بدانند چرا باید آن وظیفه را انجام دهند. بنابراین عاملى كه چهره تعاونى ها را جذاب مى كند مشاركت است.

عوامل سازمانى و نقش آنها

نكته اى كه در مدیریت تعاونى ها حائز اهمیت است و معمولاً شركت هاى تعاونى از آن غافلند، این كه تمام شركت هاى تعاونى باید سازمان و مدیریت صحیح و روشنى داشته باشند، در حالى كه در هیچ یك از شركت هاى تعاونى فعلى، نظام مشخص و روشنى براى كنترل وجود ندارد. به علاوه بین وظایف و مسئولیت هاى تعاونى مرز مشخص تعیین نشده، حتى گاه سلسله مراتب دقیق كه لازمه دوام و بقاى هر سازمانى است در این شركت ها دیده نمى شود. سازمان هاى پویا، سازمان هایى هستند كه با فراگیرى و آموزش مستمر، بستر مورد نیاز براى پویایى و تغییر را فراهم كرده اند. بنابراین تعاونى ها باید علاوه بر طراحى مناسب ساختار سازمانى، در ساختار خود تجدید نظر كرده و فعالیت هاى خود را به مقیاس وسیعى در انجام فرآیند ارزش افزوده گسترش دهند.

نقش عوامل اقتصادى در تعاونى

تعاونى ها مى توانند یك اهرم مناسب براى توسعه اقتصادى به شمار آیند كه همگام با سیاست هاى دولت در بهبود شرایط زندگى، كار، تولید و ارتقاى سطح درآمد و وضعیت اجتماعى مردم مؤثر باشند. هدف از توسعه بخش تعاون در ممالك در حال توسعه این است كه از این طریق نه تنها به نوسازى شیوه هاى كهنه اقتصادى پرداخته شود، بلكه شرایط اقتصادى- اجتماعى عادلانه تر نیز برقرار گردد.
یكى از مشكلات و مسائل اساسى توسعه كشورهاى توسعه نیافته و در حال توسعه، كمبود سرمایه است. تشكیل و توسعه شركت هاى تعاونى در مناطق شهرى و روستایى، بهترین راه تجمع امكانات مالى اندك افراد متوسط جامعه و طبقه كارگر و كشاورز است. سرمایه تعاونى ها كه در حقیقت نقدینگى آنها محسوب مى شود، نقش مهمى در توانایى این شركت ها براى تأمین كالاى مورد نیاز اعضا و مشتریان شركت و در نتیجه افزایش رضایت آنان دارد. پس انداز و انباشت منجر به تشكیل سرمایه شده و سرمایه گذارى مى شود. سرمایه گذارى نیز راز بقاى تولید است. در واقع شركت هاى تعاونى به ایجاد اشتغال براى نیروى كار و افزایش مهارت آنها منجر مى شوند. به این ترتیب شركت هاى تعاون علاوه بر ایجاد اشتغال به كسب درآمد نیز كمك كرده است.


نگاهى به عوامل اجتماعى

انسان ها به سبب این كه با فطرت اجتماعى بودن خلق شده اند به ناچار زندگى آنها هم بر پایه اجتماعى بناشده است و این ضرورت، مشوق آنها شد تا مشكلات و نارسایى هاى روزمره خود را با تشریك مساعى و تعاون مرتفع ساخته و در راه رسیدن به هدف و زندگى سالم اجتماعى گام هاى مؤثرى را بردارند.
یكى از اصول اساسى تعاون آزادى عضویت اعضا در تعاونى براى كلیه افرادى است كه بدون تبعیض هاى سیاسى، مذهبى، جنسى و اجتماعى امكان مشاركت در تعاونى و برخوردارى از مزایاى آن را دارند. از این رو تعاونى ها محل اجتماع افرادى هستند كه با سطح ثروت ، سواد و شئون شخصى متفاوت بر پایه تساوى و برابر با یكدیگر ارتباط برقرار مى كنند و بدین گونه حس اعتماد به نفس، اهمیت به شأن انسان و احساس تعلق درآنها بارور مى شود.
تعاونى ها از طریق واگذارى اختیار به مردم، توسعه خدمات اجتماعى، حمایت و حفظ طبیعت اشتغالزایى و ایجاد فرصت هایى براى پیشرفت و ترقى زنان، منجر به رشد و توسعه اقتصادى، اجتماعى و در نهایت بهبود عملكرد شركت هاى تعاونى مى شوند.

آموزش و فرهنگ سازى لازمه توسعه تعاون

آموزش صحیح و كارا پایه و اساس شروع هر فعالیتى است. آموزش تعاونى و اقتصاد تعاون به عنوان یك ضرورت آموزشى در مقاطع تحصیلى مى تواند تفكر تعاونى را به عنوان یك تفكر پویا در جامعه رشد دهد. یكى از مسائلى كه مى تواند پویایى و بالندگى اقتصاد تعاون را درپى داشته باشد فعالیت هاى تعاونى و آموزش آنها در آموزشگاههاست. آموزش تعاون در مدارس باید از همان كودكى آغاز شود ضمن این كه این آموزش باید به صورت نهادینه و كارشناسى شده ارائه شود.
براى آموزش تعاون و اقتصاد تعاونى مى توان چند نوع زمینه فعالیت درنظرگرفت. آموزش عموم (ترویج)، این نوع از آموزش باید به صورت فراگیر در آموزشگاهها و رسانه ها صورت گیرد و زبان بیان آن نیز به صورت ساده، رسا و كارا باشد. آموزش درون تعاونى ها؛ این نوع از آموزش براى اعضاى تعاونیها است كه هركدام در زمینه خاصى فعالیت مى كنند. هدایت اعضا و بالابردن سطح آگاهى اعضاى تعاونیها در هدایت و تشویق و پویایى تعاونى ها بسیارمهم است و این نوع آموزش در ساختار بخش تعاون متولى قوى و كارشناسانى پویا لازم دارد. درحال حاضر وزارت تعاون آموزش هاى مختصرى در زمینه حسابدارى و قوانین و مقررات ارائه مى كند.
دكتر مهدى طالب استاد علوم اجتماعى عقیده دارد براى اشاعه فرهنگ تعاون در جامعه باید روى سه گروه كار كرد.
اول دانشگاه كه باید كارشناس و كارشناس ارشد تعاون تربیت كند كه فرهنگ سازى تعاون را انجام دهد، البته این مهم با توجه به دروس دانشگاههاى كنونى مصداق نمى یابد و باید یك مؤسسه دانشگاهى براى تعاون تشكیل شود كه به طور مستقل آموزش تعاون بدهد. این محیط آموزش مستقل باید از دیگر كشورها الگوبردارى كند و راههاى اشاعه فرهنگ تعاون را ترویج دهد.
گروه دوم اعضاى تعاونى ها هستند كه باید وزارت تعاون، قوانین و مقررات را به آنان آموزش دهد، گروه سوم مردم هستند كه باید از طریق رسانه هاى گروهى آموزش ببینند.
دركانادا نهضت تعاون از دانشگاه شروع شد و سپس آموزش تخصصى تعاون در سطح تعاونى ها، اتحادیه ها و رهبران تعاونى به صورت علمى ارائه شد و اكنون شركت هاى تعاونى در این كشور با مشكلى مواجه نیستند.
دركشور ما وزارت تعاون یك مركز آموزش عالى دارد و درعین حال رشته تعاون بخشى از دانشكده علوم اجتماعى است، اما عده اى از استادان به نحوه تدریس و ارائه درسهاى تعاون انتقاد دارند ازجمله دكتر موسایى مدرس اقتصاد تعاون در دانشگاه تهران معتقداست: تعاونى بخشى ازعلم اقتصاد است كه جنبه هاى اجتماعى آن بسیار قوى است و دانشكده علوم اجتماعى نیز چارچوب هاى لازم را براى تدریس اقتصاد ندارد. اما این به آن مفهوم نیست كه یك بنگاه غیراقتصادى است. اگر تعاونى ها نتوانند با سایر بنگاهها رقابت كنند تعطیل مى شوند. دراین رشته بخش اعظمى از واحدهاى ارائه شده دروس تخصصى علوم اجتماعى است و فقط چندواحد اقتصاد و تعاون مى خوانند. به نظر وى رشته تعاون باید درگروه اقتصادى ارائه شود. در بسیارى از كشورهاى دنیا هم همین رویه است.
در این صورت مشكلات نظرى تعاون تا حدزیادى حل خواهدشد. البته درمركز آموزش عالى تعاون نیز همان درسهاى دانشگاهى توسط همان استادان تدریس مى شود.
یكى دیگر از مباحث تعاونى ها، بازاریابى و مدیریت تعاونى هاست. اما در دانشگاه هیچ درسى در این حوزه به دانشجو ارائه نمى شود.
دكتر موسایى در ادامه در این باره مى گوید: باید ابتدا آموزش اصلاح شود، آموزش تعاونى هاى ما درحدى نیست كه افراد متخصص تربیت كند. همچنین فرهنگ عمومى، رسانه ها و روزنامه ها باید به تعاونیها نگاه جدى تر داشته باشند. تا به حال ندیدم یك برنامه از رسانه ملى پخش شود كه صرفاً به تعاونى هاى كشور بپردازد. فقط با آموزش است كه مى توان تعاونى ها را درجامعه معنى دار كرد.
تفكر تعاونى علاوه بر داشتن آثار اقتصادى، داراى آثار مثبت فرهنگى و اجتماعى نیز هست. همكارى، همزیستى، داشتن احساس مسئولیت درگرو داشتن تفكر تعاونى درجامعه است.
فرهنگ سازى و پرورش مدیران كارا از مهمترین مؤلفه ها براى توسعه بخش تعاون به شمار مى رود. در شرایط فعلى استنباط عمومى جامعه از شركت هاى تعاونى تنها بهره مندى از كالاهاى یارانه اى و كمك دولت است و چون ممكن است برخى موارد به این یارانه ها دسترسى پیدا نكنند.
فكر مى كنند، شركت هاى تعاونى فلسفه و ماهیت وجودى خود را ازدست داده یا بتدریج ازدست مى دهند. علل ناكامى بسیارى از شركت هاى تعاونى نبود فرهنگ تعاون است و این به ناهنجارى هاى تاریخى ما برمى گردد. متأسفانه با وجود فرهنگ تعاون در اعتقادات ما، كارگروهى در جامعه ما خیلى پایین است و كشورهاى غربى بیشتر از ما این فرهنگ را در جوامع خود پیاده كرده اند.
همچنین ریشه غالب مشكلات كشور چه در بخش تعاون و غیرتعاون به ساختار مدیریتى برمى گردد.
مدیریت باید كاملاً علمى شود. راه علمى شدن تصمیمات هم پذیرش گفتمان، احترام به نخبگان و نظام كارشناسى است.

نظرات() 


برچسب ها: عوامل مؤثر بر توانمند سازى تعاونى ها ،
foot issues
شنبه 18 شهریور 1396 10:14 ق.ظ
My brother suggested I would possibly like this web site. He was once
entirely right. This put up truly made my day. You cann't imagine just how much time I had
spent for this information! Thank you!
Can you increase your height by stretching?
دوشنبه 16 مرداد 1396 04:41 ب.ظ
For most up-to-date news you have to pay a quick visit web
and on internet I found this web page as a finest website for most recent updates.
Lucile
یکشنبه 24 اردیبهشت 1396 10:30 ب.ظ
Thanks to my father who told me concerning this website, this website is
really remarkable.
BHW
سه شنبه 29 فروردین 1396 01:32 ب.ظ
This design is wicked! You certainly know how to keep a reader
amused. Between your wit and your videos, I was almost moved to start my own blog (well, almost...HaHa!) Great job.
I really loved what you had to say, and more than that, how you presented it.
Too cool!
BHW
پنجشنبه 24 فروردین 1396 11:00 ب.ظ
Great article. I am facing some of these issues as well..
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر