تبلیغات
اقتصاد بازرگانی - تولید ناخالص داخلی Gross Domestic Product - GDP
سه شنبه 30 فروردین 1390

تولید ناخالص داخلی Gross Domestic Product - GDP

• نوشته شده توسط: ئاسو


در میان شاخص‌های اقتصاد كلان، تولید ناخالص داخلی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. زیرا نه تنها به‌عنوان مهم‌ترین شاخص عملكرد اقتصادی در تجزیه و تحلیل‌ها و ارزیابی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، بلكه بسیاری از دیگر اقلام كلان اقتصاد محصولات جنبی محاسبه و برآورد آن محسوب می‌گردند.

كل ارزش ریالی محصولات نهایی تولیدشده توسط واحدهای اقتصادی مقیم كشور در دوره زمانی معین ( سالانه یا فصلی ) را تولید ناخالص داخلی می‌نامند.

هریك از محصولات تولید شده در اقتصاد به‌منظور تبدیل به محصول نهایی چندین مرحله را طی می‌كنند. مثلاً نان، به‌عنوان یك محصول نهایی كه مستقیماً به مصرف می‌رسد، از مراحلی مانند تولید گندم و آرد می‌گذرد. روشن است كه در محصولات پیچیده صنعتی تعداد مراحل تبدیل یا فراوری بیشتر است. بهرحال در برآورد تولید ناخالص داخلی باید ارزش محصول نهایی ( نان ) را مورد استفاده قرار داد، زیرا ارزش آرد در آن مستتر است، چنانكه ارزش گندم بطور ضمنی در آرد وجود دارد. اگر ارزش هر یك از این مراحل را جداگانه در تولید ناخالص داخلی منظور كنیم در واقع ارزش محصولات تولید شده در اقتصاد را بیشتر از میزان واقعی برآورد كرده‌ایم. به همین دلیل در تعریف بالا بر كلمه نهایی تاكید شده است.

در عمل می‌توان ارزش محصول تولیدی در هر مرحله را منظور كرد به‌شرطی كه در هر مرحله تنها ارزش جدید تولید شده را به ارزش مرحله قبل اضافه نمود. در مثال نان، در صورتی كه ارزش گندم و آرد تولید شده برای تولید یك قرص نان به ترتیب برابر 10 و 15 ریال بوده و ارزش یك قرص نان نیز 20 ریال باشد، در آن صورت میزان ارزش جدید ایجاد شده در هر مرحله برابر با 10 ، 5 (=10-15) و 5 (=15-20) ریال خواهد بود كه جمع آن 20 ریال و برابر با ارزش محصول نهایی ( نان ) می‌باشد. با این مثال روشن می‌شود كه جمع ارزش‌های جدید ایجاد شده در هر مرحله، معادل ارزش محصول نهایی است.

مطابق با مثال بالا، گندم در تولید آرد و آرد در تولید نان مورد استفاده قرار می‌گیرد. آرد و نان ستانده‌های هر مرحله از تولید هستند. از طرف دیگر به محصولی كه خود به‌منظور تولید محصول دیگر مورد استفاده قرار گرفته و در فرایند تولید كلاً به مصرف می‌رسد، محصول واسطه و به این فرایند مصرف واسطه گویند. تفاضل ارزش ستانده و مصرف واسطه همان ارزش جدید ایجاد شده یا ارزش‌افزوده است. به‌منظور محاسبه تولید ناخالص داخلی ارزش‌افزوده هر فعالیت بر اساس روش فوق استخراج شده و در نهایت از جمع ارزش‌افزوده‌های كل اقتصاد، تولید ناخالص داخلی بدست می‌آید.

در صورتیكه در یك اقتصاد فرضی دو نوع كالای نهایی ( نان و گوشت ) تولید شود، ارزش تولید ناخالص داخلی برابر خواهد بود با ارزش واحد دو محصول مذكور در مقدار تولیدی آنها. به بیان دیگر اگر در همان اقتصاد فرضی 1000 قرص نان و 500 كیلو گوشت به ارزش واحد 20 و 40 ریال تولید شود، ارزش تولید ناخالص داخلی عبارتست از:

40000 = (40*500) + (20*1000)

به عبارت دیگر ارزش تولید ناخالص داخلی به قیمت‌های جاری 40000 ریال می‌باشد ، زیرا قیمت نان و گوشت، قیمت دوره یا سال جاری است. اگر در سال بعد 1000 قرص نان و 500 كیلو گوشت به قیمت‌های 25 و 50 ریال تولید شود، ارزش تولید ناخالص داخلی برابر خواهد بود:

   50000 = (50*500) + (25*1000)

مقدار بدست‌آمده نسبت به سال قبل از رشدی معادل 25 درصد برخوردار می‌باشد. با این وجود رشد فوق حاصل افزایش مقدار تولید محصولات نبوده، بلكه حاصل افزایش قیمت محصولات است. اگر بخواهیم اثر افزایش قیمت را از محاسبات سال بعد حذف كنیم باید مقدار تولید محصولات را در قیمت‌های معیار یا قیمت‌های پایه (در این مثال قیمت‌های سال قبل) ضرب كنیم. در اینصورت به همان رقم 40000 ریال می رسیم كه گویای این است كه تولید واقعی اقتصاد صفر درصد رشد داشته یا اصلاً رشدی نداشته است. به فرایند حذف اثر تغییرات قیمت محصولات از نتایج محاسبات ملی، محاسبات به قیمت‌های ثابت می‌گویند. آنچه كه در ادبیات اقتصادی به رشد اقتصادی یا رشد تولید ناخالص داخلی موسوم است، بر محاسبات به قیمت‌های ثابت استوار است. بنابراین وقتی گفته می‌شود در برنامه پنجساله توسعه اقتصادی رشد متوسط تولید ناخالص داخلی 8 درصد هدف‌گذاری شده است منظور رشد 8 درصدی بر اساس محاسبات به قیمت‌های ثابت است.

به روش محاسبه یا برآورد تولید ناخالص داخلی كه توضیح ساده آن ارائه گردید، روش تولید گفته می‌شود. در حسابهای ملی ایران روش تولید (جمع ارزش‌‌افزوده‌ها) به‌عنوان روش اصلی محاسبه تولید ناخالص داخلی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

علاوه بر روش تولید، روش‌های هزینه نهایی و سهم عوامل تولید دو روش شناخته شده دیگر در برآورد تولید ناخالص داخلی می‌باشند. در روش هزینه نهایی، با جمع هزینه‌های نهایی واحدهای اقتصادی، تولید ناخالص داخلی برآورد می‌گردد. در واقع می‌توان فرض كرد كه محصولات تولید شده در داخل (تولید ناخالص داخلی) به صورت‌های مختلف به مصرف می‌رسد. بطور مشخص، این محصولات یا به مصرف نهایی خانوار و دولت می‌رسند، یا سرمایه‌گذاری (ثابت و درگردش) می‌شوند، یا صرف صادرات به دیگر كشورها می‌گردند. از آنجا كه در مصرف، سرمایه‌گذاری و حتی صادرات، كالاهای وارداتی نیز یافت می‌شود، با كسر كردن كل رقم واردات از جمع اقلام مذكور، تولید ناخالص داخلی بدست می‌آید كه باید معادل تولید ناخالص داخلی محاسبه شده از روش تولید باشد. به‌طور خلاصه در روش هزینه نهایی تولید ناخالص داخلی از رابطه زیر بدست می‌آید:

Y=CP+CG+I+(X-M)

در رابطه فوق Y تولید ناخالص داخلی،  CP مصرف خصوصی، CG مصرف دولت، I  تشکیل سرمایه ناخالص (سرمایه‌گذاری ناخالص)، X صادرات و M واردات می‌باشد.

ذكر این نكته لازم است كه تولید ناخالص داخلی بدست آمده از روش هزینه نهایی به قیمت بازار بوده و به اندازه خالص مالیات‌های غیرمستقیم با تولید ناخالص داخلی به قیمت پایه كه از روش تولید بدست می آید متفاوت است. به عبارت دیگر:

خالص مالیات‌های غیرمستقیم + تولید ناخالص داخلی به قیمت پایه = تولید ناخالص داخلی به قیمت بازار

روش سهم یا درآمد عوامل تولید، سهمی است كه هریك از عوامل دخیل در فرایند تولید كسب می‌كنند. در این روش با جمع جبران خدمات پرداختی و مازاد عملیاتی (شامل سود عملیاتی، خالص بهره پرداختی و اجاره منابع طبیعی) تولید ناخالص داخلی محاسبه می‌گردد.

اقلامی مانند تولید ناخالص سرانه، تولید (درآمد) ناخالص ملی، درآمد (خالص) ملی و درآمد سرانه از مشتقات تولید ناخالص داخلی می‌باشند كه روابط محاسباتی مربوط به هریك عبارتند از:

 خالص درآمد عوامل تولید از خارج + تولید ناخالص داخلی به قیمت بازار = تولید (درآمد) ناخالص ملی

 استهلاك - درآمد ناخالص ملی = درآمد خالص ملی

یادآور می‌گردد كه همه اقلام سرانه حاصل تقسیم رقم اصلی به جمعیت كشور می‌باشند.



نظرات() 


برچسب ها: تولید ناخالص داخلی Gross Domestic Product - GDP ،
What is leg length discrepancy?
دوشنبه 16 مرداد 1396 02:02 ب.ظ
If some one desires expert view regarding blogging and site-building then i propose him/her to go to see this webpage, Keep up the pleasant job.
Foot Problems
یکشنبه 15 مرداد 1396 06:15 ب.ظ
I always emailed this web site post page to all my friends,
since if like to read it next my friends will too.
absurdfondness143.jimdo.com
شنبه 24 تیر 1396 09:28 ب.ظ
Hi are using Wordpress for your site platform?
I'm new to the blog world but I'm trying to get started and
create my own. Do you need any coding knowledge to make your own blog?
Any help would be greatly appreciated!
BHW
سه شنبه 29 فروردین 1396 05:30 ب.ظ
I'm curious to find out what blog system you're utilizing?
I'm experiencing some minor security problems with my latest site
and I'd like to find something more secure. Do you have any suggestions?
BHW
سه شنبه 29 فروردین 1396 04:31 ب.ظ
This is very interesting, You're a very skilled blogger.
I've joined your rss feed and look forward to seeking more
of your magnificent post. Also, I've shared your site in my social networks!
manicure
چهارشنبه 16 فروردین 1396 08:11 ب.ظ
Heya i am for the primary time here. I found this board and
I in finding It truly helpful & it helped me out much. I hope to offer one thing
back and aid others like you aided me.
manicure
چهارشنبه 16 فروردین 1396 04:52 ب.ظ
Good replies in return of this query with real arguments and
telling the whole thing on the topic of that.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر